{"id":1722,"date":"2026-08-13T18:15:39","date_gmt":"2026-08-13T15:15:39","guid":{"rendered":"https:\/\/bentanofficial.com.tr\/index.php\/2026\/08\/13\/agri-daginda-tarih-avi\/"},"modified":"2026-08-13T18:15:39","modified_gmt":"2026-08-13T15:15:39","slug":"agri-daginda-tarih-avi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bentanofficial.com.tr\/index.php\/2026\/08\/13\/agri-daginda-tarih-avi\/","title":{"rendered":"A\u011fr\u0131 Da\u011f\u0131&#039;nda tarih av\u0131"},"content":{"rendered":"<p>A\u011fr\u0131 Da\u011f\u0131&#039;nda tarih av\u0131 konusunda dikkat \u00e7eken geli\u015fmeler ya\u015fan\u0131yor.<\/p>\n<h2>Uzman De\u011ferlendirmesi<\/h2>\n<p>G\u00fcncelleme Tarihi: A\u011fustos 01, 2026 16:42 T\u00fcrk ve Alman bilim insanlar\u0131, A\u011fr\u0131 Da\u011f\u0131\u2019n\u0131n zirvesindeki buz \u00f6rt\u00fcs\u00fcn\u00fc jeofizik y\u00f6ntemlerle ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bi\u00e7imde tarad\u0131. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, bir sonraki seferde da\u011fdan ilk kez buz \u00e7ekirde\u011fi \u00e7\u0131karmay\u0131 ve binlerce y\u0131ll\u0131k iklim ile insanl\u0131k tarihinin izlerine ula\u015fmay\u0131 hedefliyor. T\u00fcrkiye\u2019nin en y\u00fcksek noktas\u0131 olan A\u011fr\u0131 Da\u011f\u0131\u2019nda ger\u00e7ekle\u015ftirilen ara\u015ft\u0131rma, bilim insanlar\u0131n\u0131 5 bin metrenin \u00fczerindeki zorlu ko\u015fullarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya b\u0131rakt\u0131.<\/p>\n<p>Oksijen seviyesinin vadidekinin yakla\u015f\u0131k yar\u0131s\u0131na d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc b\u00f6lgede ekip; \u015fiddetli r\u00fczg\u00e2r, so\u011fuk ve engebeli buz y\u00fczeyiyle m\u00fccadele etti. T\u00fcrk ve Alman ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar iki hafta boyunca zirvedeki buz \u00f6rt\u00fcs\u00fcn\u00fcn kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve alt\u0131nda bulunan zeminin yap\u0131s\u0131n\u0131 inceledi. \u00c7al\u0131\u015fman\u0131n temel amac\u0131, gelecekte \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 planlanan en uzun ve kesintisiz buz \u00e7ekirde\u011fi i\u00e7in en uygun sondaj noktas\u0131n\u0131 belirlemekti.<\/p>\n<p>BUZUN ALTI RADAR VE SARSINTILARLA HAR\u0130TALANDIAra\u015ft\u0131rmada yer tabanl\u0131 radyo yank\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc ile aktif sismik y\u00f6ntemler birlikte kullan\u0131ld\u0131. Radar sistemi, buzun i\u00e7ine g\u00f6nderilen elektromanyetik dalgalar\u0131n farkl\u0131 katmanlardan ve tabandan yans\u0131mas\u0131n\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcyor. Buna g\u00f6re, b\u00f6ylece buzun kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 ve i\u00e7 yap\u0131s\u0131 hakk\u0131nda bilgi edinilebiliyor.<\/p>\n<h2>Konuya \u0130li\u015fkin Di\u011fer Bilgiler<\/h2>\n<p>Aktif sismik y\u00f6ntemde ise olu\u015fturulan kontroll\u00fc titre\u015fimlerin buzdan ve alt\u0131ndaki kaya tabakalar\u0131ndan nas\u0131l geri d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc inceleniyor. \u0130ki y\u00f6ntemden elde edilen istatistikler birle\u015ftirildi\u011finde, do\u011frudan sondaj yap\u0131lmadan buz \u00f6rt\u00fcs\u00fcn\u00fcn alt\u0131nda ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir harita olu\u015fturulabiliyor. Saha \u00f6l\u00e7\u00fcmlerinden sorumlu Alfred Wegener Enstit\u00fcs\u00fc&#039;nden Dr.<\/p>\n<p>Coen Hofstede, olumsuz hava ko\u015fullar\u0131na ra\u011fmen ihtiya\u00e7 duyduklar\u0131 b\u00fct\u00fcn verileri toplad\u0131klar\u0131n\u0131 belirtti. Verilerin analiz edilmesiyle sondaj yap\u0131lacak nokta belirlenecek. SIRADAK\u0130 HEDEF \u0130LK BUZ \u00c7EK\u0130RDE\u011e\u0130Bir sonraki ara\u015ft\u0131rma seferinde A\u011fr\u0131 Da\u011f\u0131\u2019ndan uzun ve kesintisiz bir buz \u00e7ekirde\u011fi \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n<p>\u00c7al\u0131\u015fma ba\u015far\u0131l\u0131 olursa bu, da\u011f\u0131n zirve buzullar\u0131ndan elde edilen ilk buz \u00e7ekirde\u011fi olacak. Buz \u00e7ekirdekleri, \u00fcst \u00fcste biriken getiri katmanlar\u0131n\u0131n zamanla s\u0131k\u0131\u015fmas\u0131yla olu\u015fan do\u011fal ar\u015fivler olarak kabul ediliyor. Her katman, meydana geldi\u011fi d\u00f6nemin atmosferinden ve \u00e7evresinden izler ta\u015f\u0131yabiliyor.<\/p>\n<h2>S\u00fcrecin Arka Plan\u0131<\/h2>\n<p>Katmanlar\u0131n kimyasal bile\u015fimi incelenerek ge\u00e7mi\u015f s\u0131cakl\u0131klar, ya\u011f\u0131\u015f ko\u015fullar\u0131 ve atmosferdeki par\u00e7ac\u0131klar hakk\u0131nda bilgi edinilebiliyor. ANT\u0130K MADENC\u0130L\u0130\u011e\u0130N \u0130ZLER\u0130 BULUNAB\u0130L\u0130RProjenin y\u00f6neticisi M\u00fcnster \u00dcniversitesi&#039;nden Dr. Edinilen bilgilere g\u00f6re, achim Lichtenberger\u2019e g\u00f6re buz, arkeoloji i\u00e7in tamamen yeni bir veri kayna\u011f\u0131 olu\u015fturabilir.<\/p>\n<p>Geleneksel arkeolojik ara\u015ft\u0131rmalar \u00e7o\u011funlukla topra\u011f\u0131n alt\u0131nda kalan yap\u0131lara ve e\u015fyalara dayan\u0131rken buz tabakalar\u0131 insan faaliyetlerinin kesintisiz bir kayd\u0131n\u0131 sakl\u0131yor olabilir. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, buzun i\u00e7inde antik \u00e7a\u011flarda kullan\u0131lan maden eritme f\u0131r\u0131nlar\u0131ndan atmosfere kar\u0131\u015fan \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck metal par\u00e7ac\u0131klar\u0131na ula\u015fmay\u0131 umuyor. Erken tar\u0131m topluluklar\u0131n\u0131n uygulad\u0131\u011f\u0131 yakma faaliyetlerinden kalan is ve bitki kal\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131n da buz tabakalar\u0131nda bulunabilece\u011fi de\u011ferlendiriliyor.<\/p>\n<p>Buna g\u00f6re, s\u00fcleyman Demirel \u00dcniversitesi&#039;nden arkeometalurji uzman\u0131 Prof. Dr. \u00dcnsal Yal\u00e7\u0131n, b\u00f6lgenin tar\u0131m\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 ve madencilikle metal i\u015f\u00e7ili\u011finin ilk merkezlerinin ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 co\u011frafyalardan biri oldu\u011funa dikkat \u00e7ekiyor. \u0130KL\u0130M\u0130N B\u0130NLERCE YILLIK KAYDI ORTAYA \u00c7IKAB\u0130L\u0130RBuzun i\u00e7inde ge\u00e7mi\u015f atmosferin bile\u015fimi, uzak b\u00f6lgelerden ta\u015f\u0131nan tozlar ve volkanik patlamalardan kalan par\u00e7ac\u0131klar da korunmu\u015f olabilir.<\/p>\n<h2>Geli\u015fmenin Detaylar\u0131<\/h2>\n<p>Bu istatistikler, Roma \u0130klim Optimumu ve Ge\u00e7 Antik \u00c7a\u011f K\u00fc\u00e7\u00fck Buz Devri gibi kritik iklim d\u00f6nemlerinin Do\u011fu Anadolu\u2019da nas\u0131l ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131n anla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayabilir. Edinilen bilgilere g\u00f6re, a\u011fr\u0131 Da\u011f\u0131\u2019n\u0131n Anadolu, Mezopotamya ve Kafkasya\u2019n\u0131n kesi\u015fiminde bulunmas\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 daha da dikkat \u00e7eken hale getiriyor. Akdeniz \u00e7evresine ili\u015fkin benzer buz kay\u0131tlar\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak Alplerden elde edilirken Orta Do\u011fu\u2019daki y\u00fcksek da\u011f buzullar\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00f6l\u00e7\u00fcde ara\u015ft\u0131r\u0131lmay\u0131 bekliyor.<\/p>\n<p>DO\u011eAL AR\u015e\u0130V HIZLA ER\u0130YORAra\u015ft\u0131rmac\u0131lara g\u00f6re zaman giderek daral\u0131yor. K\u00fcresel s\u0131cakl\u0131klar\u0131n y\u00fckselmesiyle A\u011fr\u0131 Da\u011f\u0131\u2019n\u0131n buz \u00f6rt\u00fcs\u00fc k\u00fc\u00e7\u00fcl\u00fcrken her yaz ge\u00e7mi\u015fe ait baz\u0131 katmanlar geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc olmayacak \u015fekilde kayboluyor. Uydu g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerine dayanan daha \u00f6nceki bir bilimsel \u00e7al\u0131\u015fma, A\u011fr\u0131 Da\u011f\u0131\u2019ndaki buz \u00f6rt\u00fcs\u00fcn\u00fcn 1976 ile 2011 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda y\u00fczey alan\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 29\u2019unu kaybetti\u011fini ortaya koymu\u015ftu.<\/p>\n<p>Planlanan sondaj, yaln\u0131zca b\u00f6lgenin eski iklim ko\u015fullar\u0131n\u0131 ayd\u0131nlatmayacak. Buzdan \u00e7\u0131kar\u0131labilecek metal, toz, k\u00fcl ve bitki par\u00e7ac\u0131klar\u0131; Anadolu, Mezopotamya ve Kafkasya\u2019daki insan faaliyetlerinin binlerce y\u0131ll\u0131k geli\u015fimini de g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne serebilir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>A\u011fr\u0131 Da\u011f\u0131&#039;nda tarih av\u0131 konusunda dikkat \u00e7eken geli\u015fmeler ya\u015fan\u0131yor. Uzman De\u011ferlendirmesi G\u00fcncelleme Tarihi: A\u011fustos 01, 2026 16:42 T\u00fcrk ve Alman bilim insanlar\u0131, A\u011fr\u0131 Da\u011f\u0131\u2019n\u0131n zirvesindeki buz \u00f6rt\u00fcs\u00fcn\u00fc jeofizik y\u00f6ntemlerle ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bi\u00e7imde tarad\u0131. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, bir sonraki seferde da\u011fdan ilk kez buz \u00e7ekirde\u011fi \u00e7\u0131karmay\u0131 ve binlerce y\u0131ll\u0131k iklim ile insanl\u0131k tarihinin izlerine ula\u015fmay\u0131 hedefliyor. T\u00fcrkiye\u2019nin en y\u00fcksek [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1723,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_is_manset":"","_is_son_dakika":"","_is_one_cikan":"","_is_gunun_secimleri":"","_is_cok_okunan":"","_is_sag_widget":"","_tanhaber_views":16,"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"class_list":["post-1722","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teknoloji"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bentanofficial.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1722","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bentanofficial.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bentanofficial.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bentanofficial.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bentanofficial.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1722"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bentanofficial.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1722\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bentanofficial.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1723"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bentanofficial.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1722"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bentanofficial.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1722"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bentanofficial.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1722"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}